Nghệ thuật cẩn ốc xà cừ - Khảm xà cừ

Nghệ thuật cẩn ốc xà cừ – Khảm xà cừ

Cẩn ốc xà cừ hay khảm xà cừ là một nghề thủ công được xem là khá lâu đời tại Việt Nam. Vì có đường bờ biển dày, có nguồn nguyên liệu dồi dào. Cho nên nghề cẩn xà cừ tại Việt Nam rất phát phát triển và đã được nhắc đến trong sử sách từ thế kỷ thứ 3 – 5 từ thời kỳ Bắc thuộc.

Theo sử sách ghi chép lại thì. Tổ nghề của nghề cẩn ốc xà cừ của vùng hạ lưu sông Hồng là Ninh Hữu Hưng, một vị tướng của vua Đinh và vua Lê. Còn tổ nghề khảm xà cừ tại vùng Hà Nội sống dưới triều Lý, tên là Trương Công Thành. Tiếp bước đến triều Trần thì nghề khảm vỏ ốc đã khá điêu luyện và rất có tiếng. Cho nên được triều đình trưng thu làm cống phẩm gửi sang tặng nhà Nguyên năm 1289.

Nghệ thuật cẩn ốc xà cừ - Khảm xà cừ

Những công đoạn để cẩn ốc xà cừ

Công đoạn đầu tiên để khảm xà cừ là chọn nguyên liệu. Nguyên liệu chính là trai, ốc nên thường được gọi là khảm trai hay khảm ốc. Người thợ dùng những mảnh vỏ trai, ốc để khảm, đắp lên các đồ vật. Các công đoạn cần phải thực hiện khá tỉ mỉ như: vẽ mẫu tranh, mài, cưa, đục mảnh, khảm lên tranh rồi lại mài nhẵn và đánh bóng.

Đầu tiên, nghệ nhân sẽ phác thảo bản vẽ, tính toán phải chi li sao cho tỉ lệ từng cảnh vật cân đối với bố cục bức tranh. Sau đó, ghép xà cừ đã cắt lại với nhau. Từng mảnh xà cừ rất nhỏ sẽ được ghép lại với nhau tạo thành hình thù cụ thể.

Nghệ thuật cẩn ốc xà cừ - Khảm xà cừ

Xem thêm: Hướng dẫn phân biệt đồ gỗ xưa với đồ gỗ cổ

Khảm ốc xà cừ chìm và khảm ốc xà cừ nổi

Đối với cẩn ốc xà cừ hay khảm ốc xà cừ đều có những hình thức khảm khác nhau như khảm chìm và khảm nổi. Đối với khảm hay cẩn xà cừ chìm thì sẽ phức tạp hơn.

Đầu tiên là chẻ vỏ ốc thành mảnh, rồi rọc theo thớ, uốn phẳng vỏ ốc bằng lửa. Tiếp theo là phải khoét lõm mặt gỗ để đặt mảnh vỏ ốc vào. Vật dụng để liên kết vỏ ốc với mặt gỗ đó chính là sơn ta. Gắn xong thì đem mài nhẵn. Đầu tiên thì mài bằng giấy ráp cát to, tiếp theo là cát mịn rồi lại đánh bằng vôi bột. Bước cuối cùng là đánh bằng lá ngái rồi xoa bột gạo lên.

Nghệ thuật cẩn ốc xà cừ - Khảm xà cừ

Để làm ra một sản phẩm cẩn ốc xà cừ rất phức tạp và cần sự tỉ mĩ rất cao. Hiện nay, công đoạn khắc thủ công có thể thay thế bằng máy khắc laser và các loại máy móc hỗ trợ khác, nên các nghệ nhân cũng giảm bớt được những công đoạn phức tạp. Tuy nhiên những thần thái cho mỗi sản phẩm cẩn xà cừ từ đôi tay của nghệ nhân luôn luôn rất sắc xảo và có hồn.

Nghệ thuật cẩn ốc xà cừ - Khảm xà cừ

Nghệ thuật cẩn ốc xà cừ - Khảm xà cừ

Tag: Cẩn ốc xà cừ, khảm ốc xà cừ, nghệ thuật khảm xà cừ, nghệ thuật cẩn xà cừ,.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *